Kamień, który się śmieje. Twórczość Hirotoshi Itoh

Rzeźba Hirotoshi Itoh

Rzeźba Hirotoshi Itoh

Żart wywołuje śmiech lub uśmiech. Warunkiem takiej reakcji na żart musi być to, że jest on rozpoznany,  wtedy wywołuje w nas pewnego rodzaju zakłopotanie, dezorientację a w końcu radość. Żart w sztuce, jest znany od momentu powstania sztuki, choć bywały okresy, gdy żart był jednym z głównych przesłanek tworzenia sztuki, tak było na przykład w dadaizmie. Tam, gdzie pojawiała się sztuka dadaizmu, pojawiał się nieodzownie śmiech.

Żart w sztuce jest pewnego rodzaju wentylem bezpieczeństwa, zwłaszcza wobec poważnej sztuki zaangażowanej, która za swój cel obiera moralizatorstwo lub poruszanie w twórczości artystycznej wyłącznie kwestii ostatecznych. Przykładem tego rodzaju twórczości, choć dalekiej od przebrzmiałego dadaizmu, mogą być prace japońskiego rzeźbiarza Hiritoshi Ito. Jego specyficzne traktowanie kamienia sprawia wrażenie, że kamień traci swe właściwości, zaczyna być nierealny, Hiritoshi Ito poprzez zaskakujące zestawienia wywołuje złudzenie, że kamień jest miękki, lekki i jest doskonałą masą plastyczną do realizacji jego wyobrażeń artystycznych. Wizualny efekt wzmocniony jest tym, że Hiritoshi Ito stosuje różnego rodzaju dodatki do kamiennych rzeźb, na przykład zamki błyskawiczne, czy elementy plastikowe.

Wydaje się, że japoński rzeźbiarz bawi się strukturą kamienia sporządzając kolejne prace, jednak nie jest to tylko zwykła zabawa. Każda z jego rzeźb jest głęboko przemyślana, jego surrealistyczne konstrukcje zaskakują pomysłowością i sprawiają wrażenie prac głęboko koncepcyjnych.

Rzeźba Hirotoshi Itoh

Rzeźba Hirotoshi Itoh

Hirotoshi Itoh jest absolwentem Tokyo National Fine Arts University. Już od początku swej samodzielnej twórczości (od roku 1982) Hirotoshi Itoh zaskakiwał pomysłowością i szukał własnej drogi w rzeźbie. Po eksperymentach w obróbce metalu, artysta uznał, że metal jest zbyt plastyczny a przez to i zbyt oczywisty i zwrócił się w stronę tradycyjnego materiału rzeźbiarskiego, wybierając kamień polny. Niektórzy z jego znajomych, przywiązani do tradycyjnych rozwiązań w rzeźbie, uważali jego prace za nieco dziwaczne i pozbawione waloru artystycznego.

Rzeźba Hirotoshi Itoh

Rzeźba Hirotoshi Itoh

Jednak Hirotoshi Itoh chciał za wszelką cenę tchnąć życie w kamień i pozbawić go jego głównej cechy, którą określał mianem „kamienistości”. Niewątpliwie udało mu się wywołać w odbiorcach wrażenie surrealistycznych złudzeń optycznych. Każdy, kto ogląda jego prace nie wierzy w to, że użyty materiał do rzeźb, to lity, twardy i ciężki w obróbce kamień.

Dla Hirotoshi Itoh kamień stał się niejako swego rodzaju wyzwaniem, wydaje się, że jednym z głównych motywów pracy rzeźbiarskiej jest poddanie w wątpliwość niepodważalne właściwości kamienia i udowodnienie, że dla artysty kamień nie stanowi żadnej przeszkody w obróbce materiałowej. Każda z prac Hirotoshi Itoh zdaje się ożywać i nabierać zupełnie nowych właściwości, kamień nabiera zatem cech miękkości, ciepła i elastyczności, z każdą kolejną pracą zastanawiamy się, czy istnieją granice, których w twórczości artystycznej japońskiego rzeźbiarza nie da się przekroczyć.

Artysta w jednym z wywiadów przyznał się, że kamieni szuka w rzece, która przepływa obok jego domu. Rano, gdy woda jest przejrzysta i widać dokładnie kamienie leżące na dnie potoku, artysta szuka inspiracji, nigdy nie szuka kamienia pod konkretny projekt. Wyławiając otoczaki z wody za pomocą skojarzeń szuka odpowiedniego przeznaczenia dla kamienia, sam kamień poprzez swój niepowtarzalny kształt podsuwa mu odpowiednie rozwiązania.

Rzeźba Hirotoshi Itoh

Rzeźba Hirotoshi Itoh

Sam artysta przyznaje, że jego prace wywołują uśmiech i prowokują do żartów. I to jest ten moment, w którym warto dodać, że być może jest się z czego z czego śmiać, bo efekt końcowy jest pod względem wykonania jest potraktowany żartobliwie, ale w pracach Hirotoshiego jest coś więcej niż tylko li żart. Japoński artysta pokazuję zupełnie inną stronę rzeźby, pokazuję piękno kamienia, który może być wykorzystany na różne sposoby, pokazuje pomysłowość, która bierze swój początek w wyobraźni artysty.

Ponadto, o czym łatwo przy tej okazji zapomnieć, japoński artysta pokazuje jak doskonale poznał kamień pod względem warsztatowym, kamień w jego dłoniach zdaje się nie mieć żadnych tajemnic, japoński artysta go oswaja w taki sposób, że kamień poddaje się obróbce. Dlatego też jego prace są tak cenione w Tokyo National Fine Arts University.

ZOBACZ: Inne felietony Bydgoskiego Centrum Sztuki – pokazujemy świat rzeźby z wyjątkowej perspektywy.